Smart Storage Solutions: 5 business modellen

Opslagsystemen voor elektriciteit zijn aan een opmars bezig. Maar welke toepassing levert een haalbaar businessmodel? EnergieBusiness bekijkt vijf toepassingen.

Opslag van elektriciteit voor gebruik op een later tijdstip lijkt ‘common sense’. Heb je meer zon en wind dan op dat moment nodig, dan moet je met dat overschot ergens naar toe. Maar waar, dat is de vraag. Die keuze bepaalt de inrichting van je businessmodel.

Een duurzame energiebron als waterkracht laat zich eenvoudig voorspellen. Sterker nog, het stuwmeer achter de waterkrachtcentrale is te zien als flexibel inzetbare regelcapaciteit. Wind en zon laten zich moeilijker voorspellen en zijn al helemaal niet regelbaar. In het flexibel, regelbaar kunnen inzetten van elektriciteit zit de crux. Om leveringszekerheid te garanderen van stroom van een bepaalde kwaliteit is balans op het net een absolute voorwaarde. De vraag naar elektriciteit, al dan niet gestuurd, bepaalt het benodigde aanbod.

Congestie
De hoeveelheid hernieuwbare energie die in Nederland op jaarbasis aangewend wordt is nog maar een fractie van het totaal. Maar in landen als Duitsland of Denemarken is de hoeveelheid duurzaam opgewekte zonne- en windenergie al gelijk of zelfs meer dan het nationaal elektriciteitsverbruik van dat moment. Op regionaal niveau geldt dat nog sterker. Het Deense eiland Samsø is geheel zelfvoorzienend. In Engeland zijn regio’s waar door subsidie zoveel zonneparken zijn neergezet, dat het lokale elektriciteitsnet overbelast kan raken.

Dat gebeurde deze zomer ook eventjes rond Groningen, waar Enexis moeite had de piek in decentraal gewonnen zonne-energie op te vangen. Een incident, volgens deze netbeheerder, maar de op termijn onvermijdelijke congestie zal de roep om netverzwaring doen toenemen. En of we een kostbare uitbreiding van de fysieke capaciteit van het elektriciteitsnet willen? Liever niet en dan is tussentijdse opslag een mogelijk antwoord.

Batterij opslag
Het opslaan van elektriciteit voor later gebruik bestaat al bijna twee eeuwen. De herlaadbare accu in de auto, de boormachine en de kruimeldief maken een flexibel gebruik mogelijk. De uitvergroting van de accu wordt toegepast als UPS, de backup accu voor ICT systemen. Nog groter en je hebt het over snel inzetbare regelcapaciteit voor het elektriciteitsnet, zoals de 20 megawatt accubank van AES. Bij deze laatste toepassing gaat het om snel kunnen inzetten van véél stroom, voor een kortere duur. Opslagsystemen die gedurende langere tijd opgeslagen elektriciteit kunnen afgeven zijn een volgende stap.

Offf-grid toepassing
In Nederland is het elektriciteitsnet fijnmazig en van hoge kwaliteit. Bij off-grid toepassingen denken we aan het vakantiehuisje of de boot. Maar elders in de wereld is de off-grid elektriciteitsvoorziening heel gewoon en voor de meeste fabrikanten van thuisopslag systemen de grootste afzetmarkt. Hiermee hebben we ook het eerste businessmodel te pakken: geheel zelfvoorzienend zijn zonder enige verbinding aan het elektriciteitsnet. Dat kan met zonnepanelen en een windmolen, in praktijk vaak aangevuld met een dieselgenerator. Met een accubank kan de stroom gespreid gebruikt worden.

De thuisbatterij
De particulier of MKB-ondernemer met zonnepanelen op het dak kan ook over (betaalbare) opslagsystemen beschikken met voldoende vermogen om het een aantal uren uit te kunnen zingen. Hoe de businesscase er dan uitziet, hangt af van marktontwikkelingen. Op dit moment kent stroom een vast tarief, maar dat zal zeker veranderen. Daarnaast kan de bezitter van zonnepanelen opgewekte stroom terugleveren aan het net (ook een vorm van ‘opslag’) zonder kosten, zelfs tegen een forse vergoeding, namelijk het salderen. Ook dit verandert voor de kleinzakelijke verbruiker.

Uitgaande van een afgeslankte salderingsregeling en flexibilisering van tarieven, waarbij eerder de vraag de prijs bepaalt, dan het aanbod – zoals nu – zal toch een aantrekkelijk verdienmodel kunnen ontstaan. Maar: tot die tijd is het een dure hobby.

Grootzakelijke opslag
De bedrijfsmatige investering in een groot zonnedak kan mogelijk gemaakt worden met de SDE+ exploitatievergoeding. Maar aangezien voor grootzakelijke klanten terugleveren aan het net financieel weinig soelaas biedt, kan tussentijdse opslag kansen bieden. Zeker bij flexibilisering van tarieven. Met een eigen opslag kan de opgewekte stroom volledig voor eigen gebruik aangewend worden. Dit drukt de inkoop en maakt zelfs inkoop mogelijk op momenten dat de tarieven laag zijn.

Onbalansmarkt
Nog een stapje verder gaat het inrichten van opslagcapaciteit met het oogmerk om deze niet persé zelf te gebruiken, maar juist aan het net te leveren als de prijs daarvoor gunstig is. Dit wordt al veel gedaan door bijvoorbeeld tuinders die over een WKK (warmte-krachtkoppeling) beschikken en prijzen per minuut volgen. Maar datzelfde principe kan ook toegepast worden op de elektriciteitsmarkt en dan de onbalans- of spotmarkt met zelf opgewekte zonne- en/of windenergie.

Regelcapaciteit
Als op momenten een tekort dreigt, is stroom opeens veel waard. Vandaar dat snel inzetbare regelcapaciteit met een megawatt omvang op die momenten goede handel is. Voor de nabije toekomst is te verwachten dat niet alleen de grote opslagsystemen, maar juist ook die op wijkniveau en ook de batterij in huis, onderdeel worden van een groot geheel van regelbare capaciteit. Dan zit de business naar verwachting vooral in het kunnen regelen van capaciteit aan de hand van data en demand side management en dus het gebruik van opslag en niet zozeer in het bezit daarvan. Succes met uw keuze.

Bron: EnergieBusiness