[Energie Business 5-5-2016] Op het congres Smart Storage Solutions 21 september a.s. zal Jos Blom, innovation & strategy consultant van Alliander, een lezing geven over big (energy) data en de toekomstvisie van Alliander als netbeheerder. Wat is de rol van tijdelijke opslag van elektriciteit in ons toekomstige elektriciteitsnet? ‘Steeds meer businessmodellen worden data-gedreven,’ zegt Jos Blom van netbeheerder Alliander.

Tijdelijke opslag van elektriciteit in accu’s vormt volgens Jos Blom één van de belangrijke waardegebieden voor de noodzakelijk geachte flexibilisering van het elektriciteitsnet. De toename van variabele energiebronnen als zon en wind, naast goed te reguleren conventionele elektriciteitsproductie, maar ook bronnen als geothermie, industriële warmte of het aloude gasnet, vereist flexibiliteit en een verbeterde afstemming van aanbod en vraag.

Storage helpt bij flexibilisering
De makkelijkste manier om netkwaliteit te garanderen bij toenemende fluctuaties in aanbod is het verzwaren van het elektriciteitsnet. Maar de afschrijvingskosten over veertig jaar zijn enorm. ‘Creëren van tijdelijke opslag is beter dan meer kabel in de grond’, zegt Blom. ‘Door storage is de capaciteit van de infrastructuur te vergroten.’

Demand response
Het afstemmen van de vraag naar elektriciteit op het aanbod – of andersom – is de eerste opdracht bij netbeheer. Balans op het net is absoluut essentieel. Opslag is daarvoor niet de enige oplossing. ‘Een mogelijkheid is een véél groter elektriciteitsnet, met veel meer fijnmaziger verbindingen.’ Hoe groter het systeem, des te makkelijker is de afstemming, is de gedachte. ‘Hoe groter het aantal variabelen, hoe stabieler een systeem wordt,’ zegt Blom. Als het elektriciteitsnet voldoende tijdzones zou omspannen is tussentijdse opslag niet eens nodig.

Een andere mogelijkheid voor het in balans houden van het net is aanbodsturing. ‘Je kunt de productie van elektriciteit aanpassen.’ Gasgestookte centrales lenen zich daar goed voor, maar ook is het natuurlijk mogelijk de teruglevering aan het net door een pv-installatie tijdelijk te onderbreken.

‘Maar de grootste ontwikkeling is te verwachten van demand response’, legt Blom uit, waarbij de vraag de energieproductie volgt, en niet andersom. Daarvoor is data nodig, big data, real-time. ‘Om iedere seconde het net in evenwicht te houden heeft netbeheer een planmatig karakter.’ Inzicht in data maakt een betere planning mogelijk. Algoritmen kunnen inzicht geven in toekomstig benodigde productie.

Sociale innovatie
Door de beschikbare data worden patronen in verbruik zichtbaar en wordt het mogelijk daarop te anticiperen. Maar voorspellen van zon en wind lukt ook steeds beter. ‘De kwaliteit van weersvoorspelling wordt steeds beter,’ zegt Blom. Als iedereen zijn privé-data van zijn zonnedak zou delen, wordt het mogelijk de productie van zonne-energie te voorspellen. ‘Met een zonvoorspeller zie je de zon aankomen, ook heel fijnmazig.’

Het verder verfijnen van data vergroot de mogelijkheden. ‘Bij Alliander valt dit onder de noemer sociale innovatie. We hebben gemeenschappelijke, gebiedsgerichte oplossingen nodig.’ In een gebied kan een combinatie voorkomen van industriële warmte, geothermie, wind, zon en ook nog een beetje gas. ‘Met opslag kun je lokale opwekking faciliteren, je kunt zelfvoorzienende eilandjes creëren. Het samenvoegen van eilanden kan dan tot een nieuw business model leiden.’

Big data, big business
300-x-250-smartstorageDe partij die beschikt over data voor demand response en die de beste voorspeller is van benodigde productie gaat in de toekomst goede zaken doen. ‘Het op basis van data sturen van vraag en productie is een grote kans in de energiemarkt,’ stelt Blom. Zoals TenneT dit nu landelijk doet, kan de netbeheerder in toekomstige lokale energiemarkten een sleutelrol vervullen. ‘De netbeheerder kan markten faciliteren, ook met opslag.’

Smart Storage Solutions Convention 2016
Op 21 september wordt voor de tweede keer Smart Storage Solutions georganiseerd, over de actuele en de toekomstige marktontwikkelingen en kansen van slimme opslagsystemen.

Jos Blom heeft door zijn ICT-achtergrond de kracht van informatie leren kennen en is vanuit die discipline de afgelopen vijf jaren betrokken geweest bij diverse programma’s van Alliander voor energieopslag, smart grids en vraag- en aanbodafstemming. Alliander is als netbeheerder actief met proeftuinen en kent een gevarieerd programma van experimenten om kennis en ervaring op te doen, nodig voor een toekomstig bedrijfszeker en betaalbaar elektriciteitsnet.

Bron: Energie Business, Siebe Schootstra, 5 september 2016